Veiligheid in situaties met explosiegevaarlijk stof en gas

Explosiegevaar door stof of door gas?

Er bestaat explosiegevaar als er tegelijkertijd drie factoren aanwezig zijn:

1. lucht
2. brandbaar stof / brandbare gassen
3. werkzame ontstekingsbronnen

Explosiegevaarlijke atmosferen kunnen ontstaan door brandbaar stof (explosiegevaar door stof) of door brandbare gassen of
dampen (explosiegevaar door gassen) in verbinding met lucht. Verder moet er een werkzame ontstekingsbron aanwezig zijn, die deze ontstekingsgevaarlijke atmosfeer kan ontsteken.

Werkzame ontstekingsbronnen kunnen zijn:

vuur, vlammen, gloed	elektrisch veroorzaakte vonken		elektrostatische ontladingsvonken	hete oppervlakken

VEILIGHEIDSMAATREGEL: het zeker vermijden van EEN van de drie factoren

Ofwel men heeft een explosieve atmosfeer op of voorkomt het ontstaan, b.v. vermijden van stofafzettingen door regelmatig reinigen, ofwel men vermijdt de ontsteking. Het is niet altijd mogelijk te verhinderen dat er een explosiegevaarlijke atmosfeer ontstaat. Dan moet dus worden vermeden dat het betreffende mengsel kan ontsteken. Hiervoor moeten apparaten die een mogelijke ontstekingsbron kunnen vormen uit de buurt worden gehouden of zodanig worden geconstrueerd dat ontsteking niet mogelijk resp. niet waarschijnlijk is.
Hieruit volgt de noodzaak apparaten die zonder gevaar in een explosiegevaarlijke atmosfeer kunnen worden gebruikt te keuren of van een merkteken te voorzien.

De basis voor het goedkeuren van apparaten voor gebruik in explosiegevaarlijke situaties is de Europese
Richtlijn 94/9 EG (ATEX-richtlijn), die sinds 30 juni 2003 voor alle Lid-Staten van de EU geldt.
Als een apparaat explosieveilig is, dan mag het nog lang niet overal gebruikt worden. Aan apparaten die bestemd zijn voor explosiegevaarlijke omgevingen worden verschillende hoge eisen gesteld, afhankelijk van het potentiële gevaar.
Hiervoor voorziet de ATEX-richtlijn verschillende categorieën en potentiële gevaren:

Definitie van de categorieën

Goedkeuringsgroepen van apparaten

Indeling van de apparaten voor verschillende zones